DON LEO – HET IS STIL AAN DE OVERKANT – BERT NEDERLOF

 

Leo Beenhakker (1942) heeft een ronduit imposante carrière achter de rug als voetbaltrainer en heeft zijn plaats in de Nederlandse eregalerij der trainers naast Rinus Michels, Dick Advocaat, Johan Cruijff, Louis van Gaal en Guus Hiddink. Don Leo was werkzaam bij vijftien clubs in Nederland, Turkije, Hongarije, Zwitserland, Spanje en Mexico. Met Ajax, Feyenoord en Real Madrid werd hij kampioen en hij degradeerde met FC Volendam. Hij was bondscoach van Trinidad & Tobago, Polen, Saudi-Arabië en Nederland. Een door de wol geverfde vakman die nu zijn relaas in dit boek doet.

Don

 

Don is een Spaans predicaat, afgeleid van het Latijnse dominus dat zoveel als heer betekent. In Spanje was het tot in de 19e eeuw een aanspreektitel voor adellijke of aanzienlijke personen. Leo transformeerde tot Don Leo doordat hij Real Madrid smeedde tot een onverslaanbare voetbalmachine (in de Spaanse competitie althans). Drie titels mocht hij er op zijn conto bijschrijven. Het enigszins theatrale 'Don' past hem als gegoten. Beenhakker is de man van de gevatte uitspraken, van de hand die losjes door het haar gaat, van de lange zucht die voor ieder antwoord klinkt, van de met humor doorspekte opmerkingen en vooral van de antwoorden met cynische ondertoon. Legendarisch is deze, gedaan na een 2-0 Europa Cupoverwinning met Feyenoord tegen VfB Stuttgart. Op een vraag van een Duitse verslaggever wat er volgens hem mankeerde aan het spel van de Duitsers antwoordde Beenhakker: 'Haben Sie eine Stunde?' Een uitspraak waar hij later toch wel wat spijt van krijgt.

Poel van jolijt

In 'Don Leo, het werd stil aan de overkant', vertelt de inmiddels 73-jarige Beenhakker zijn verhaal over bijna vijftig jaar 'onderdeel zijn van de poel van jolijt die profvoetbal heet'. Dat Beenakker aangeeft zijn biografie aan zijn kinderen Erwin en Mariska op te dragen, die hij zoveel tekort heeft gedaan, zegt alles over hoe hij daarmee worstelt. Meer dan 50 jaar actief zijn in de voetballerij impliceert dat je zelden thuis bent. Relaties liepen spaak, de dood van zijn moeder miste hij. Het heeft hem enigszins getekend.

We volgen Don Leo vanuit Rotterdam, waar hij opgroeide en al vroeg zijn vader verloor, naar Veendam, naar Deventer en later - niet per se die volgorde - naar Trinidad & Tobago, Volendam en Zaragoza. Van Ajax, naar Madrid, terug naar Feyenoord, even Vitesse en dan vergeten we bijna Grashoppers in Zwitserland. Dan belanden we in Turkije (samen met Van Vossen en Van der Brom), vliegen door naar Mexico, keertje terug bij Ajax, nog eens Mexico, weer Feyenoord en dan natuurlijk Beenhakker als bondscoach van Saudi-Arabië, Polen en uiteraard zijn daar de twee periodes als coach van Oranje.

Journalist Bert Nederlof tekende het relaas van Beenhakker op zoals deze spreekt. De lezer hoort tussen de regels de karakteristieke zuchten en ziet de theatrale gebaren van de hand door de haardos. Dit geeft het boek veel vaart en humor. De korte hoofdstukjes wisselen elkaar snel af.

Verhuisdoos 13

Ontroerend is de passage waarin hij vertelt over de dood van zijn moeder. Hilarisch is de terugkeer uit Saudi-Arabië met een koffer vol dollars. Teleurstellend is zijn zwijgen over de ware toedracht van het voor Nederland desastreus verlopen WK van 1990 met in de ploeg onder andere toenmalige wereldsterren als Marco van Basten, Ruud Gullit en Frank Rijkaard. Beenhakker stelde na de uitschakeling tegen Duitsland in de achtste finales dat 75 procent nooit verteld zou worden van wat er zich had afgespeeld op trainingskampen, tijdens wedstrijdbesprekingen en in hotelkamers. Alle mappen zouden lekker opgeborgen blijven in 'Verhuisdoos 13', vertelde Beenhakker.

Het documentaire-programma 'Andere Tijden Sport' zat vorig jaar tegenover Beenhakker en hij zou er over nadenken om de doos te openen. Na twee weken bedenktijd kwam er bericht: de doos bleef dicht. In het boek schrijft hij: 'En ik moet u teleurstellen, er blijven wat zaken onvermeld, veilig opgeborgen in doos 13, die nu 'toevallig' geopend naast me staat. En die ik meeneem in mijn graf.'

Eén ding wordt er wel verklaard in het boek: de plotse wonde op zijn neus zou er niet gekomen zijn door een vechtpartij. “Door die vijfhonderd insiders, die allemaal dagelijks vrij toegang tot het spelershotel hadden, is dat wel gesuggereerd inderdaad. Nou, het was een bloempotje. Bij een lunch gooide Piet Lagarde, vertegenwoordiger van Adidas, als geintje een bloempotje naar me toe. Ik gooide hem gelijk weer terug. Maar ik zag niet aankomen dat Piet nog een keer gooide. Boven op mijn giechel.''

Teleurstelling

Het is niet de enige teleurstelling die je moet overwinnen tijdens het lezen. Beenhakker gaat nauwelijks in op tactiek. Hij blijft op de vlakte over zijn manier van werken, diept nergens zijn filosofie echt uit. Hij benoemt sommige zaken wel, maar hij laat niets zien; een wezenlijk verschil. Het blijft bij opmerkingen zoals: 'Een uitwedstrijdje in en tegen Panama of Costa Rica. Zo bijzonder. Zo'n rijke ervaring. Onvergetelijk.' Hij hamert constant op dezelfde spijker: 'het was zijn passie voor voetbal, zijn grootste voldoening om de uitdaging aan te gaan om van een groep spelers - met verschillende achtergrond, cultuur en karakter -  een in alle opzichten hecht team te maken.’

Het gemis aan zelfreflectie, innerlijke strijd en analyse verdwijnt er niet door. Zo'n grote, opmerkelijke trainer verdient een rijker boek.

 

Auteur: Bert Nederlof

Datum van uitgave: 24/10/2015

Pagina's: 271

Afwerking: paperback

ISBN: 9789492199270

Uitgeverij: Edicola

Verkoopprijs: € 10

 

Een paniniquiz over voetballers die nog onder Don Leo getraind hebben.